2015/05/25

Bertsolaritza: Zortziko txikia

BERTSOLARITZA















Zer da bertsoa?


Xabier Amurizak bi puntutan honela laburbiltzen du bertsolaritza:
Neurriz eta errimaz
kantatzea hitza
horra hor zer kirol mota
den bertsolaritza.
Zortziko handiak bezala, zortziko txikiak, lau puntu ditu eta errima lerro bikoitietan doa. 

 Zortziko txikiaren eskema metrikoa:

- - - - - - - 7 (silaba)
- - - - - - 6A

- - - - - - - 7
- - - - - - 6A

- - - - - - - 7
- - - - - - 6A

- - - - - - - 7

- - - - - - 6A



Errima beti da sail berekoa, baina errima pobre eta aberatsak bereizten dira. Burua eta ordua hitzek errima pobrea osatzen dute eta, aldiz, elizan eta gerizan hitzek errima aberatsa, (an) atzizkian errima-kide izatez gain, aurreko kontsonantean (z) eta honen aurreko bokalean (i) eta hasierakoan (e) ere bat egiten dutelako.

Bertsoaren zailtasunak
Salbuespenak salbuespen, bertso batean errima talde berekoa da eta beti kontsonantea. Bertsolariarentzat zailtasunik handiena errima-hitz multzo egokia bilatzean datza. Bertso berean errima-hitza errepikatuz gero, bertsolariak poto egin duela esaten da.

I. Kantuan daramagu
ia ordu bete
noiz pasatu duzue
 honenbeste neke?
Nik jarraituko nuke
 beste hainbat ere
 titulua baitaukat
 akainen errege.

2. Taulatura ez gaituk
 egotera igo
 baina ez gaituk berton
 hil arte ariko
 Beraz goazen jaistera
 geldiro geldiro
 bidali ez gaitzaten
 herritik betiko

3. Ez naiz herri hontara
 etortzeaz damu
 halako xarma edo
 enkantu bat badu
 Bere edertasuna
 kantagai daukagu
 baten batek oraindik
 hatzeman ez balu.

4. Non kontatu dizute
 historia hori?
 Ni ere nabil nahiko
 urri eta gorri.
 Bistatik joatearren
 xentimo bat tori
 gastatzen duzunean
 berriro etorri.

 5. Hau da eman diguten
  okela asea
 eserita mindurik
 ez banu atzea!
 Amaituko al dugu
 egungo klasea
 lortzen baldin badugu
 sano altxatzea?


6. Zer pentsatua badu
auzoko Maribik
bart bere maitaleak
 bisita eginik.
Ez dagola munduan
halako mutilik
 txakurra ere egon
 omen zen isilik
 eta noski ez zida
n kontatu erdirik.

 7. Urteek jartzen dute
 gizona makurrik
 hori esan zuenak
 ez zion gezurrik.
 Ezingo diat eman
 pozteko mezurik
 lurra tiraka hasi
 zaikala zirudik.

Bertso hauek ariketa soilak dira. Errima aldetik onak dira. Eta begira zeintzuk multzo konbinatu diren.

 Lehen-bigarrenetan B-D-G-R + K-P-T.
 Hirugarrenean eta seigarrenean B-D-G-R + N-M+ L.
 Laugarrenean eta zazpigarrenean B-D-G-R + RR.
 Bosgarrenean S-Z-X + TS-TZ-TX.

Goazen orain multzo ezberdinen konbinapen neurrigabeetatik adibide sorta ugari batzuk ematera. Patroi nagusiari jarrai, oin laukoteak ematen ditut, baina, bistan denez, gehiago ere izan litezke, segun zer neurri den.

G-B-D-R + K-P-T -

-Jo ta ke, litake, dirade, nahigabe.
- Bete, neke, ere, errege.
-Ote, legoke, gerore, hobe.
- Bati, daki, kabi, hadi.
- Bedi, beti, ireki, gehiegi.
-Toki, egoki, erori, grogi.
-Erruki, eduki, dirudi, isuri.
-Harago, badago, dalako, baterako
-Gordeko, lepo, balego, gero.
-Igo, ariko, geldiro, betiko.
-Joko, igoko, idoro, gogo
-Zaletu, leku, hobe du, dukegu.
- Ditu, mediku, digu, gatibu.
- Planta, hanka, danba, samba.
-Arpa, barka, karga, behar da.
-Tente, menpe, jende, mende.
- Argi, garbi, jarki, aurki.
- Senti, ozenki, sendi, banendi.
- Kanpo, planto, zango, jango.
- Trinko, finko, bingo, egingo.
- Ardo, mardo, txarto, beharko.
- Kantu, tantu, berandu, eman du.
- Talentu, kontentu, omen du, bagendu.
 - Kontu, konpondu, ondu, non du.
- Hartu, barku, kargu, behar du.

B-D-G-R + L + N-M

- Gabe, gale, kale, Nekane.
 - Ere, ele, ene, seme.
- Bide, nire, egile, errime.
- Hobe, gerore, jagole, Jondone.
- Agure, inude, xume, entzule.
- Honi, hori, hilobi, Imanoli.
- Itzuli, isuri, guri, laguni.
- Xalo, dago, sano, luzaro.
- Lelo, gero, bego, beno.
- Umo, nulo, zulo, agudo.
- Damu, badu, daukagu, balu.
- Mantenu, bagenu, ganbelu, hobe du.
- Titulu, ditugu, hartu du, seguru.

RR + B-D-G-R 
- Ari, igari, igarri, mingarri.
 - Arre, barre, bare, gabe. 
- Berri, aterri, ageri, gehiegi.
 - Irri, zirri, hiri, agiri. 
- Hori, gorri, tori, etorri. 
- Harro, hago, brabo, zigarro, txarrago. 
- Ero, erro, gero,lerro. 
- Barru, badu, baru, marru.  

S-Z-X + TS-TZ-TX 

- Asea, atzea, klasea, salatzea. 
- Hezea, hobexea, bertzea, lehertzea. 
- Haizea, eklipsea, klitxea, bizitzea. 
- Gosea, hangoxea, jotzea, kotxea.
 - Luzea, altuxea, gurutzea, ezagutzea. 
- Gazi, ikasi, idatzi, amatxi.
 - Merezi, ihesi, gaitzetsi, hemeretzi. 
- Bizi, lehenbizi, iritxi, amabitxi. 
- Josi, erosi, egotzi, mainontzi. 
- Utzi, guzi, gutxi, nagusi.
 - Laxo, jaso, atzo, mantso. 
- Beso, preso, bertso, ezertxo. 
- Iso, mintzo, kaixo, gutxitxo. 
- Oso, temoso, txotxo, dinotso. 
- Kasu, ezazu, mehatxu, halatsu. 
- Kexu, diezu, kementsu, probetxu.
 - Usu, musu, kutsu, amultsu

NIK + LIK + RIK

- Danik, barik, zabalik, jadanik, animalik. 
- Lehenik, legerik, ergelik, zurikerik. 
- Eginik, erdirik, mutilik, isilik, Maribik. 
- Egonik, gogorik, odolik, Manolik, teorik. 
- Lagunik, zirudik, bururik, alu bik, Irurik.

RIK + RRIK 

- Barik, bakarrik, prakarik, zakarrik. 
- Alperrik, aterik piperrik, egiterik. 
- Gogorik zororik, jatorrik, potrorik. 
- Makurrik, gezurrik, mezurik, zirudik. 

SIK-ZIK + TSIK-TZIK

- Kasik, gatzik, kapazik, lorratzik. 
- Ezik, ametsik, babesik, ezetzik. 
- Baizik, gaitzik, bortitzik, krisisik. 
- Pozik, bihotzik, sosik, zortzik. 
- Biluzik, jesusik, hutsik, funtsik, gutxik. 

Silaba bakarra edo azkena bakarrik hartuz gero, beste kontu bat litzateke, aurrerago, errimaren azalpen orokorrean, azaldua denez. Azken silaba hutsarekin jokatuz, bistan da errima ona atera daitekeela, aurreko silabaren bokala ezberdina izan arren, baina orduan silaba errimatzailearen kontsonanteak denetan berdina behar du.

Esaterako:

 - Oparo, bero, oro, aguro.
 - Kalte, bete, maite, diote.
 - Ari, hori, guri, ageri.
 - Grazi, berezi, bizi, guzi.
 - Lotsabako, menpeko, gogoko, orduko.




Estekak:


bat bateko bertsoak eta bertso jarriak


bertsolaritza


bertso jarriak eta bat bateko bertsoak


zortziko txikia adibideak


bertsoak zortziko txikia

lehengo eta gaur egungo bertsolaritza arteko desberdintasunak


bertso jarriak definizioa


bertsopapera

/ficha/bertsolaritza-1/


kopla handia


KOPLA TXIKIA ADIBIDEAK


bat bateko bertsolaritza

hamarreko handia

zortziko handia

BERTSOLARITZA, bertso motak, neurriak


bertsolaritzaren moldeak


bat bateko bertsoak eta bertso jarrien arteko desberdintasunak


kopla txikiaren ezaugarriak

hamarreko txikia adibideak

bertsolaritza chuleta

bertso moldeak


bat bateko bertsoak


bertsoak

kopla txikia

bertsolaritzaren moldeak. ezaugarriak eta adibideak

zortziko txikia

bertso jarriak ezaugarriak

lehengo bertsolaritza


bertso idatziak
Ingurune

GAIA: Ugalketa 


Maite dugun txokoa: zerrenda


Maite dugun txokoa: zerrenda   

0.   0
  1. 1
  2. 6
  3. 2
  4. 16

2015/05/05

GURASOEN HITZALDIAK



HITZALDIAk

Egun hauetan gurasoen lanei buruzko hitzaldi batzuek eduki ditugu.

  • Apirilaren 24an, ostiralean, Olatz Martin etorri zen informatikaz hitz egiteko.
  • Apirilaren 27an, asteleheneaa, Gorka Aurre irakurketaz aritu zen.
  • Apirilaren 29an, asteazkena, Mungia Udaletxeko Maitane Kortak udaletxe baten antolaketaz hitz egin zigun.
  • Apirilaren 30ean, ostegunean,  Nagore Bilbaok banketxe baten funtzionamendua azaldu zigun.




Ikasle eta irakasle guztion partez eskerrak eman nahi dizkiegu hizlariei, primerako lana egin baizuten.
Eta hurrengo ikasturtean parte hartzaile gehiago izatea espero dugu. Hemendik animatzea besterik ez zaigu geratzen.

Mila esker Olatz,Gorka, Nagore eta Maitane. Asko ikasi dugu zuongandik.

2015/04/23

Liburuaren nazioarteko eguna

Gaur Liburuaren Nazioarteko Eguna da. Gure ikastolan, 6. mailakoek txikiei ipuinak, ingelesez, kontatuko diegu Inma izan da antolatu duena. 

Leku batzuetan Liburu azokak antolatzen dituzte. Azoka horietan liburu-egileak egoten dira ipuinak sinatzeko.

Zer da?
Liburuaren Nazioarteko eguna ospatuta dagoen oroimen mundiala da. Aurten, azokarik handiena Hego Korean izango da.

Noiz sortu zen?
Lehenengo aldia 1995ko apirilaren 23an izan zen. Aurten 20. urteurrena izango da.

Noren omenez egiten da?
William Shakspearen, Miguel de Cervantesen eta Garcilaso de la Vegaren omenez egiten da zeren eta hirurak, antza denez, hil ziren 1616 ko apirilaren 23an.

       Resultado de imagen de toti martinez de lezeaResultado de imagen de mikel valverdeResultado de imagen de shakspeareResultado de imagen de cervantes
Resultado de imagen de xabier olasoResultado de imagen de garcilaso dela vega